تبلیغات
معارف اسلامی - خلاصه ای از كتاب نهضت های اسلامی در صد ساله اخیر" از متفكر شهید مرتضی مطهری 1

معارف اسلامی

 

خلاصه ای از كتاب نهضت های اسلامی در صد ساله اخیر" از متفكر شهید مرتضی مطهری

پیش گفتار (جنبش های اصلاحی اسلامی)

واژه "اصلاح" در مقابل واژه افساد

اصلاح طلبی یك روحیه اسلامی است .

جنبش های اصلاحی در تاریخ اسلام كه داعیه اصلاح داشته اند یكسان نبوده اند

سه نوع جنبش اصلاحی:

1)       برخی داعیه اصلاح داشته اند و واقعا هم مصلح بوده اند . از جمله قیام علویین در دوره اموی و عباسی .

2)       برخی برعكس اصلاح را بهانه قرار داده و افساد كرده اند . مثل جنبش بابك خرمدین .

3)       برخی دیگر هم در ابتدا جنبه اصلاحی داشته و سرانجام از مسیر اصلاحی منحرف شده اند . مثل قیام شعوبیه كه در ابتدا ماهیتی اصلاحی داشت ولی بعدا انحرافاتی در آن پدید آمد .

سه نوع جنبش اصلاحی اسلامی:

1)       برخی فكری بودند . مثل نهضت غزالی.

2)       برخی اجتماعی بودند . مثل نهضت علویین یا نهضت سربداریان .

3)       برخی هم فكری و هم اجتماعی بودند . نهضت اخوان الصفا .

از حدود نیمه دوم قرن 13 قمری به بعد ، یك جنبش اصلاحی در جهان اسلام آغاز شد  كه به دنبال ركودی چند قرنی صورت گرفت و پیشاهنگان این رنسانس جهان اسلام ، عبارت بودند از :

سید جمال الدین اسدآبادی ، شیخ محمدعبده ، شیخ عبدالرحمان كواكبی  و اقبال لاهوری .

شهید مطهری ، سلسله جنبان نهضت های اصلاحی را در صد ساله اخیر ،" بدون تردید" سید جمال معرفی می كند . نهضت سید جمال ، هم فكری بود و هم اجتماعی . او طالب ایجاد رستاخیزی در اندیشه ونظامات زندگی مسلمانان بود

. از جمله ویژگی های خاص سید جمال        

      مسافرت های او به كشورهای مختلف - حتی عضویت در ارتش و بازدیدهایی از نزدیك بود

و او این گونه بود كه هم زمان و هم جهان خود را شناخت و هم با دردهای كشورهای اسلامی  آشنا شد .

 دو درد مزمن در جامعه اسلامی ( استبداد داخلی و استعمار خارجی ) و راه مبارزه با آنها را هم ، آگاهی سیاسی و شركت فعالانه مسلمانان در سیاست می دانست.

او برای تحصیل مجد و عظمت از دست رفته مسلمانان و به دست آوردن مقام شایسته گذشته ، بازگشت به اسلام نخستین و در حقیقت حلول مجدد روح اسلام واقعی در كالبد نیمه مرده مسلمانان را فوری و حیاتی می دانست . بدعت زدایی و خرافه شویی را هم  شرط این بازگشت می شمرد .

دو امتیاز بزرگ سید جمال:

 اولا چون از نزدیك با جامعه سنی و شیعه آشنا بود ، دوگانگی وضع روحانیت سنی و شیعه را به خوبی درك می كرد .

روحانیت سنی ، یك نهاد مستقل ملی نیست و در مقابل قدرت های استبدادی و استعماری ، قدرتی نیست . لذا سراغ آنها نمی رفت بلكه سراغ خود مردم می رفت .

روحانیت شیعه ، نهادی مستقل و قدرتی ملی است كه همواره در كنار مردم و در برابر حكمرانان بوده است .لذا سید در جامعه شیعه ، ابتدا به سراغ علما می رفت .

دومین امتیاز سید: با اینكه به اصطلاح مردی متجدد بود و با بیسوادی و عجز فنی و صنعتی مبارزه می كرد ولی متوجه خطرهای تجددگرایی های افراطی هم بود . او مسلمانان را دعوت به فراگیری علوم غربی می كرد ولی از اینكه به مكتب های غربی بپیوندند ، برحذر می داشت .

 

سید جمال ، پنج درد در جامعه اسلامی تشخیص داده بود و برای آنها درمان هایی هم پیشنهاد كرد :

1)       استبداد حكام

2)       جهالت توده مسلمان و عقب ماندگی از قافله علم و تمدن .

3)       نفوذ خرافات در اندیشه مسلمانان و دورافتادگی از اسلام نخستین .

4)       تفرقه میان مسلمانان ؛ به عناوین مذهبی و غیرمذهبی .

5)       نفوذ استعمار غربی .

و اما چاره های آن دردها :

1) مبارزه با خودكامگی مستبدان ، توسط مردم . كار اساسی هم آن است كه مردم ایمان پیدا كنند كه مبارزه سیاسی ، یك وظیفه شرعی و مذهبی است .

2) مجهز شدن به علوم و فنون جدید .

3) بازگشت به اسلام نخستین و دور ریختن خرافات و پیرایه ها .

4) ایمان و اعتماد به مكتب .

5) مبارزه با استعمار خارجی ؛ اعم از سیاسی (دخالت در امور داخلی كشورهای اسلامی) ، اقتصادی (كسب امتیازات و غارت منابع جهان اسلام) و فرهنگی (فرهنگ زدایی از نظر فرهنگ اسلامی) .

6) اتحاد اسلام . ظاهرا ندای اتحاد اسلام  را در برابر غرب ، اولین بار سیدجمال بلند كرده است . البته منظور ، اتحاد مذهبی هم نبود (كه غیر ممكن است ) بلكه اتحاد جبهه ای و سیاسی ؛ یعنی تشكیل صف واحد در مقابل دشمن غارتگر . ص27

7) دمیدن روح پرخاشگری و مبارزه و غیرت اسلامی .

8) مبارزه با خودباختگی در برابر غرب ( اینكه مسلمانان سفركرده به غرب در قرن 19 ، سخت مرعوب یا مجذوب غرب می شد


نوشته شده در چهارشنبه 11 بهمن 1391ساعت 02:24 ب.ظ توسط علی بخشی| نظرات ()

مرجع دریافت قالبها و ابزارهای مذهبی
By Ashoora.ir & Night Skin