تبلیغات
معارف اسلامی - كلّی و جزئی

معارف اسلامی

كلّی و جزئی
 
  مفاهیم و صورت‌های ذهنی بر دو گونه‌اند:
1- مفاهیمی كه تنها بر یك مصداق خارجی «قابل صدق» هستند، مانند مفهوم كعبه، قرآن، علی؛ این مفاهیم را جزئی می‌نامند.
2- مفاهیمی كه بر بیش از یك مصداق «قابل صدق» می‌باشند، مانند مفهوم انسان، واجب الوجود، اقیانوس؛ این مفاهیم را كلّی می‌نامند.
   نكته‌ای كه در تعریف كلی و جزئی حایز اهمیت است، عبارت «قابل صدق» می‌باشد. توضیح این‌كه برخی مفاهیم بیش از یك مصداق در خارج‌ ندارند اما خود این مفاهیم با قطع نظر از هر چیز دیگر، قابل انطباق بر مصادیق زیادی می‌باشند؛ مانند مفهوم واجب الوجود كه در خارج تنها یك مصداق دارد اما این، به خاطر ادله‌ای است كه بر توحید اقامه می‌شود نه این‌كه خود مفهوم، قابلیت صدق بر مصادیق دیگر را نداشته باشد. و از این رو برای اثبات توحید و یكی بودن واجب الوجود دنبال دلیل می‌گردیم.
 
   نكته:
1- كلی و جزئی از تقسیمات مفهوم هستند اما می‌توان لفظی را كه دالّ بر معنای جزئی است «لفظ جزئی» و لفظی را كه دالّ بر معنای كلی است، لفظ كلی نامید. و این نام‌گذاری دالّ به اسم مدلول است.
2-   مفاهیم حروف (ادوات) همیشه جزئی‌اند اما اسماء و افعال یا كلی‌اند یا جزئی.
3- تعریف ذكر شده از جزئی، در اصطلاح، «جزئی حقیقی» نامیده می‌شود. جزئی، اصطلاح دیگری نیز دارد كه «جزئی اضافی» نامیده می‌شود و آن عبارت است از مفهومی كه در مقایسۀ با مفهوم دیگر، به لحاظ تعداد افراد قابل صدق، محدودتر است. چه این مفهوم فقط بر یك فرد قابل انطباق باشد و چه بر بیش از یك فرد. مانند مفهوم انسان كه در مقایسه با مفهوم حیوان، جزئی اضافی است.
4- در فلسفه ثابت شده كه تمامی مفاهیم ذهنی (حسی، خیالی، عقلی) كلی هستند و جزئی بودن فقط مربوط به موجودات خارجی است، اما این‌كه برخی مفاهیم، در منطق، جزئی نامیده می‌شوند به خاطر ارتباطی است كه آن مفاهیم از طریق ابزارهای حسّی با خارج دارند.
 
 
منابع:
1)حلّی، حسن بن یوسف؛ جوهرالنضید، تحقیق محسن بیدارفر، قم، انتشارات بیدار، 1385، چاپ سوم.
2)قطب‌الدین رازی، محمدبن محمد؛ شرح رسالۀ شمسیه، تحقیق محسن بیدارفر، قم، انتشارات بیدار، 1384، چاپ 3.
3)مظفر، محمدرضا؛ المنطق، قم، انتشارات فیروزآبادی، 1375، چاپ 12. 
4)طباطبائی، محمد حسین؛ نهایة الحكمة، تعلیقه غلام رضا فیاضی، قم، موسسه امام خمینی، 1382، چاپ 1، ج 4.

نوشته شده در شنبه 15 آبان 1389ساعت 02:17 ق.ظ توسط علی بخشی| نظرات ()

مرجع دریافت قالبها و ابزارهای مذهبی
By Ashoora.ir & Night Skin